[021] 88 71 24 59
مطب: چهارشنبه ها 18:00 - 15:00
یکشنبه و سه شنبه ها 18:00 - 15:00
تهران، قائم مقام فراهانی، بیمارستان تهران کلینیک، کوچه شهدا، پلاک 4

آشنایی با کیست های تخمدان و روش های درمانی آن ها

امتیاز ما
مدت زمان مطالعه۶ دقیقه

کیست های تخمدان کیسه های پر از مایع هستند که در درون تخمدان و یا روی سطح آن شکل می گیرند. خانم ها دارای دو تخمدان هستند که اندازه و شکل آن ها همانند بادام بوده و در هر دو طرف چپ و راست رحم قرار گرفته اند. تخمک که در تخمدان ها رشد می کند و بالغ می شوند، در عادات ماهیانه و دوران باروری آزاد می شود.

بسیاری از خانم ها ممکن است کیست تخمدان شوند. بیش تر کیست های تخمدان علائمی همچون درد و ناراحتی ندارند و یا اگر داشته باشند بسیار کم و ناچیز است. که این نوع از کیست ها بدون روش های درمانی می توانند به طور خود به خود درمان شده و به طور کلی ناپدید شوند.

با این حال، کیست های تخمدان و به خصوص آن هایی که دچار پارگی شده اند، می توانند سبب ایجاد علائم جدی شوند. برای اطمینان از سلامتی، افراد باید به طور منظم معاینات لگنی را انجام دهند و علائمی را بشناسند که می تواند حاکی از مشکل جدی شود.

کیست تخمدان چیست؟

کیسه های مملوء از آب موجود در تخمدان را کیست تخمدان می گویند. تشکیل این کیست ها بسیار شایع است، معمولا منجر به بروز علامت و نشانه ای نمی شوند و بعد از چند ماه و بدون نیاز به اقدامات درمانی خاص، بهبود می یابند.
تخمدان ها، ارگان های لوبیایی شکلی هستند که بخشی از سیستم دستگاه تناسلی را تشکیل می دهند. هر خانمی دارای دو تخمدان است که در کنار رحم قرار دارند. تخمدان ها دو عملکرد مهم در بدن را انجام می دهند:
• آزاد کردن تخمک ها که هر ۲۸ روز یک بار اتفاق می افتد و بخشی از سیکل قاعدگی می باشد
• آزاد کردن هورمون های جنسی استروژن و پروژسترون

انواع کیست تخمدان

انواع مختلفی از کیست های تخمدان وجود دارند که عبارتند از :

  • کیست های درموئید
  • کیست های اندومتریوما

با این حال، کیست های عملکردی رایج ترین نوع کیست های تخمدان هستند. دو نوع کیست عملکردی وجود دارد که شامل کیست های فولیکول و جسم زرد است.

کیست فولیکول

کیست-های-جسم-زرد

در طول چرخه قاعدگی زنان، یک تخمک در کیسه ای به نام فولیکول رشد می کند. این کیسه در داخل تخمدان ها قرار دارد. در بیشتر موارد، این فولیکول یا کیسه باز می شود و تخمک آزاد می گردد. اما اگر فولیکول باز نشود، مایع داخل فولیکول می تواند یک کیست روی تخمدان ایجاد کند.

کیست های جسم زرد

کیست-های-جسم-زرد

کیسه های فولیکول معمولاً پس از رهاسازی تخمک حل می شوند. اما اگر کیسه حل نشود و دهانه فولیکول باز شود ، مایع اضافی می تواند در داخل کیسه ایجاد شود و این تجمع مایع باعث ایجاد کیست جسم زرد می شود.

انواع دیگر کیست تخمدان عبارتند از :

کیست های درموئید

 رشد کیسه روی تخمدان ها می تواند شامل مو، چربی و سایر بافت ها باشد.

سیستادنوم

رشد غیر سرطانی که می تواند در سطح خارجی تخمدان ایجاد شود.

آندومتریوم

بافت هایی که به طور معمول در داخل رحم رشد می کنند، می توانند خارج از رحم رشد کرده و به تخمدان ها متصل شوند و در نتیجه کیست ایجاد شود.

برخی از زنان به بیماری سندرم تخمدان پلی کیستیک مبتلا می شوند. این وضعیت به این معنی است که تخمدان ها حاوی تعداد زیادی کیست کوچک هستند که می توانند سبب بزرگ شدن تخمدان ها شود. در صورت عدم درمان، تخمدان پلی کیستیک می تواند باعث ناباروری شود.

علائم کیست تخمدان

اغلب اوقات، کیست های تخمدان هیچ علامتی ندارند. با این حال، علائم می توانند با رشد کیست ظاهر شوند. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد :

  • تهوع و استفراغ
  • مقاربت دردناک
  • حساسیت به سینه
  • نفخ یا تورم شکمی
  • حرکات دردناک روده
  • نیاز فوری به دفع ادرار
  • درد حین رابطه جنسی
  • درد در ناحیه کمر یا ران
  • بر هم خوردن نظم سیکل قاعدگی
  • مشکلات باروری، البته در برخی موارد
  • درد لگن قبل یا در طول دوره قاعدگی

علائم شدید کیست تخمدان که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد عبارتند از :

  • تنفس سریع و پی در پی
  • ضعف یا سرگیجه
  • درد شدید لگن
  • تب

این علائم می تواند نشان دهنده پارگی کیست یا پیچ خوردگی تخمدان باشد. هر دو عارضه اگر به موقع درمان نشوند، می توانند عواقب جدی را به داشته باشند.

عوارض کیست تخمدان

بیشتر کیست های تخمدان خوش خیم هستند و به طور طبیعی بدون درمان خود به خود برطرف می شوند. اما در مواردی نادر، ممکن است یک توده تخمدان کیستیک سرطانی را در طول یک معاینه معمولی تشخیص داده شود.

پیچ خوردگی تخمدان یکی دیگر از عوارض نادر کیست تخمدان است. این امر زمانی رخ می دهد که یک کیست بزرگ باعث پیچش یا جا به جایی تخمدان از موقعیت اولیه خود شود. در این صورت خون رسانی به تخمدان قطع می شود و در صورت عدم درمان به موقع، می تواند باعث آسیب یا مرگ بافت تخمدان شود.پیچ خوردگی تخمدان تقریباً ۳ درصد از جراحی های اورژانسی زنان را تشکیل می دهد.

پارگی کیست ها که نیز امری نادر است، می تواند سبب درد شدید و خونریزی داخلی شوند. این عارضه خطر ابتلا به عفونت را افزایش می دهد و در صورت عدم درمان مشکلات خطرناکی به بار آورد.

تشخیص کیست تخمدان

کیست های تخمدان می توانند با یک معاینه معمولی لگن تشخیص داده شوند. پزشکان با استفاده از این معاینه، ممکن است متوجه تورم یکی از تخمدان های شده و آزمایش سونوگرافی را برای تأیید وجود کیست تجویز نمایند. سونوگرافی یک آزمایش تصویربرداری است که از امواج صوتی با فرکانس بالا برای تولید تصویری از اندام های داخلی استفاده می کند. آزمایش های سونوگرافی به تعیین اندازه، محل چ، شکل و ترکیب (جامد یا مایع پر شده) یک کیست کمک می کند.

ابزارهای تصویربرداری مورد استفاده برای تشخیص کیست تخمدان عبارتند از :

سی تی اسکن

دستگاه تصویربرداری بدن که برای ایجاد تصاویر مقطعی از اندام های داخلی استفاده می شود.

MRI

آزمایشی که از میدان های مغناطیسی برای تولید تصاویر عمیق از اندام های داخلی استفاده می کن.

دستگاه سونوگرافی

یک دستگاه تصویربرداری است که برای تجسم تخمدان استفاده می شود.

از آنجا که اکثر کیست ها بعد از چند هفته یا چند ماه از بین می روند ، ممکن است پزشک فوراً برنامه درمانی را توصیه نکند. در عوض ممکن است سونوگرافی را به مدت چند هفته تا چند ماه برای بررسی وضعیت فرد تکرار کنند.

اگر هیچ تغییری در وضعیت ایجاد نشد و یا اندازه کیست بزرگ باشد، پزشک آزمایش های بیش تری را برای تعیین سایر علل علائم درخواست می کند که شامل :

  • آزمایش بارداری برای اطمینان از باردار نشدن
  • آزمایش سطح هورمون برای بررسی مسائل مربوط به هورمون پ، مانند استروژن زیاد یا پروژسترون
  • آزمایش خون CA-125 برای غربالگری سرطان تخمدان

اگر کیست به خودی خود برطرف نشود یا بزرگتر شود ، پزشک ممکن است درمان را توصیه کند.

 

 

کیست تخمدان و بارداری 

تشکیل کیست تخمدان مشکلی را برای باروری ایجاد نمی کند، تنها ممکن است زمان آن را کمی به تاخیر بیندازد.
در صورتی که نیاز به جراحی باشد، به گونه ای انجام خواهد شد که مشکلی برای باروری خانم ایجاد نشود. بدین معنا که تنها کیست برداشته می شود و آسیبی به تخمدان ها وارد نخواهد شد. در برخی موارد، هر دو تخمدان ها باید برداشته شوند، که در چنین سرایطی دیگر تخمک گذاری اتفاق نمی افتد و فرد دچار مشکلات باروری خواهد شد.

دکتر اعظم السادات موسوی

متخصص زنان و زایمان و فوق تخصص انکولوژی، عضو هيئت علمي و استاد گروه زنان و زايمان در بخش انكولوژي زنان بيمارستان وليعصر، استاد برگزيده سال ۱۳۶۷، نفر سوم در جشنواره ابن‌سينا سال ۱۳۶۸

پاسخ

نه + 7 =

مدت زمان مطالعه ۶ دقیقه
تماس با دکتر موسوی