اندومتریوز
آندومتریوز، اختلالی است که در سلول های مشابه مخاط رحم، آندومتریوم اتفاق می افتد. در حالت طبیعی آندومتریوم به هورمون های جنسی استروژن و پروژسترون واکنش نشان می دهد.
در طول تخمک گذاری، آندومتریوم و سلول های مشابه آندومتریوم ضخیم می شوند. اما این سلول ها برخلاف آندومتریوم، دردوران قاعدگی از بدن خارج نخواهند شد. خونریزی می کنند و منجر به بروز التهاب و درد خواهند شد که البته التیام پیدا می یابند.
به مرور زمان، این روند می تواند منجر به تشکیل بافت اسکار شود.
بافت اسکار فیبری می تواند در مخاط داخلی شکم تشکیل و باعث چسبندگی رحم، تخمدان ها، لوله های فالوپ به یکدیگر شود.
آندومتریوز باعث سیکل قاعدگی همراه با درد می شود و شانس باروری را کاهش می دهد، اما خوش بختانه گزینه هایی برای درمان آندومتریوز وجود دارد.
فهرست مطالب
آندومتریوز چیست؟
آندومتریوز نوعی بیماری است که در آن بافتی شبیه به بافت رحم در سایر قسمتهای بدن رشد میکند. زمانی که آندومتریوز در قسمت های های نامناسب رشد می کند، می تواند سبب درد و ناراحتی در افراد شود و بر زندگی روزمره افراد تاثیر بگذارد. افرادی که به آندومتریوز دچار شده اند ، ممکن است سبب مشکلاتی در باردار شدن شوند.
آندومتر پوشش داخلی رحم است. باقتی که در طی دوران قاعدگی می ریزد و پریود رخ می دهد. اندومتر را به عنوان لایه هایی از بافت در نظر بگیرید که در امتداد پوشش داخلی رحم ایجاد می شوند. با بروز قاعدگی، لایهها از دیوارههای رحم ریزش می کنند. ادر صورت باردار شدن، آندومتر به حمایت از مراحل اولیه رشد کمک می کند.
با بروز آندومتریوز، بافت مشابه آندومتر روی سایر اندام ها یا ساختارها رشد می کند. این بافت می تواند در شکم، لگن یا حتی سینه ها رشد کند. این بافت به لحاظ هورمونی حساس است و می تواند در طول چرخه قاعدگی ملتهب و متورم شود. این نواحی از بافت آندومتر مانند می توانند باعث کیست تخمدان، ضایعات سطحی، چسبندگی (بافتی که اندام های شما را به هم متصل می کند) و بافت اسکار در بدن شما ایجاد کنند.
نواحی که در آن بافت آندومتریوز رشد می کند، عبارتند از :
- خارج و پشت رحم
- لوله های فالوپ.
- واژن و تخمدان ها
- پوشش داخلی شکم و لگن
- مثانه و حالب.
- روده ها
- رکتوم
- دیافراگم (عضله ای در نزدیکی قفسه سینه)
علائم و نشانه های آندومتریوز
درد ناشی از آندومتریوز می تواند به حدی باشد که مانع انجام کارهای فرد شود. معمولا این درد اطراف سیکل قاعدگی و به صورت مقطعی احساس می شود.
از جمله علائم این اختلال می توان به موارد زیر اشاره کرد:
– سیکل قاعدگی همراه با درد
– درد هنگام رابطه جنسی
– دردهای لگنی
– درد تخمک گذاری
– احساس درد در قسمت پشت و ران ها
– علائم روده ای مانند درد حین مدفوع
– کاهش توان باروری
– تهوع
بسیاری از خانم ها فکر می کنند که درد سیکل قاعدگی طبیعی است. اگر میزان درد شدید است، حتما باید به پزشک مراجعه شود.
علل اندومتریوز
علت اصلی بروز آندومتریوز به طور قطعی مشخص نیست، اما برخی عوامل در بروز این اختلال دخیل هستند.
آندومتریوز و برگشت خون قاعدگی
برگشت خون قاعدگی به زمانی اطلاق می شود که مایع قاعدگی به جای خارج شدن از بدن از راه واژن، به سمت لوله های فالوپ برمی گردد.
از آن جایی که انتهای لوله های فالوپ باز است، این مایع می تواند وارد حفره لگنی شود.
آندومتریوز و سیستم ایمنی
برگشت خون قاعدگی تقریبا در تمام خانم ها اتفاق می افتد، اما تنها در ده درصد خانم ها در سنین قاعدگی مشاهده می شود.
نظریه ای وجود دارد که سیستم ایمنی برخی خانم ها جلوی رشد بافت اندومتریوم خارج رحم را می گیرد.
ژنتیک و آندومتریوز
تحقیقات نشان می دهند که وراثت نقش مهمی را در بروز این اختلال ایفا می کند. خانم هایی که اعضای خانواده درجه یک شان مانند خواهر و مادر مبتلا به آندومتریوز هستند، بیشتر در معرض خواهند بود.
عوامل موثر
– فاکتورهای سیکل قاعدگی از جمله شروع اولین پریود در سنین پایین، سنگین بودن سیکل، کوتاه بودن و یا طولانی بودن سیکل
– آلرژی ها، مانند مواد غذایی، اگزما و کهیر
– چاقی واضافه وزن
– سابقه خانوادگی
– تماس با سموم
رعایت موارد زیر می تواند احتمال بروز آندومتریوز را به حداقل برساند:
– ورزش ایروبیک، پنج ساعت در هفته
– زایمان
– هورمون هایی مانند قرص های پیشگری از بارداری که مانع تخمک گذاری می شوند.
تشخیص اندومتریوز
علائم آندومتریوز می تواند شبیه علائم بیماری های دیگر مانند کیست تخمدان و بیماری التهابی لگن باشد. این بیماری همچنین علائم مشابهی با سندرم روده تحریک پذیر (IBS) دارد که می تواند تشخیص را طولانی کند.
کار اصلی درمان درد شما تشخیص دقیق است. توجه به این نکته مهم است که روند تشخیص ممکن است متفاوت باشد. در برخی شرایط، از شروع علائم تا تشخیص ممکن است 4 تا 11 سال طول بکشد.
روش های تشخیص عبارتند از :
سابقه پزشکی
پزشک علائم و سابقه شخصی یا خانوادگی آندومتریوز را یادداشت می کند. همچنین ممکن است ارزیابی سلامت عمومی برای تعیین اینکه آیا علائم دیگری از یک اختلال طولانی مدت وجود دارد یا خیر، انجام شود.
معاینه بدنی
در طول معاینه لگن، پزشک از اسپکولوم و نور برای دیدن داخل واژن و دهانه رحم استفاده می کند. آنها همچنین به صورت دستی شکم شما را برای کیست یا جای زخم در پشت رحم احساس می کنند.
چه عواملی خطر ابتلا به آندومتریوز را افزایش می دهند؟
عواملی که می توانند فرد را در معرض خطر بیشتری جهت ابتلا به آندومتریوز قرار دهند، به شرح زیر است :
- سابقه خانوادگی اندومتریوز
سنی که در آن برای اولین بار دوران قاعدگی آغاز می شود. - افرادی که قاعدگی را قبل از 11 سالگی شروع می کنند ممکن است در معرض خطر بیشتری باشند.
- طول چرخه قاعدگی (زمان کوتاهتر بین قاعدگیها) و مدت زمان جریان (چند روز خونریزی).
- نقص در رحم یا لوله های فالوپ
آیا آندومتریوز ژنتیکی است؟
اگرچه متخصصان علت دقیق آندومتریوز را نمیدانند، اما تحقیقات نشان داده است که ارتباطی بین سابقه خانوادگی این بیماری و افزایش خطر ابتلا به آن در برخی از افراد مشاهده می شود.
آیا آندومتریوز می تواند به خودی خود از بین می رود؟
در برخی موارد، آندومتریوز می تواند خود به خود از بین برود. با گذشت زمان، بافت آندومتریوز گاهی اوقات کوچک تر می شوند. این امر به خصوص می تواند پس از یائسگی اتفاق بیفتد که اغلب به کاهش میزان استروژن در بدن مربوط می شود.
برای بسیاری از افراد، آندومتریوز برای کنترل علائمی مانند درد نیاز به درمان مداوم دارد. مهم است که یک برنامه قرار ملاقات منظم با ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی خود داشته باشید تا بتوانید برای مدیریت طولانی مدت وضعیت خود با یکدیگر همکاری کنید.
