همه چیز درباره ویروس HPV؛ از راههای انتقال تا پیشگیری و درمان
ویروس HPV یا پاپیلومای انسانی یکی از شایع ترین ویروس های مقاربتی در جهان است که بیش از ۱۰۰ نوع مختلف دارد. برخی از این انواع کم خطر هستند و باعث ایجاد زگیل های تناسلی میشوند، در حالی که انواع پرخطر آن منجر به بروز سرطان هایی مانند سرطان دهانه رحم، واژن، مقعد و حتی سرطان حلق میشوند.
راه های انتقال ویروس HPV
- رابطه جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی با فرد آلوده حتی اگر علائم ظاهری نداشته باشد.
- تماس مستقیم پوست با پوست ناحیه تناسلی بدون نیاز به دخول کامل.
- استفاده مشترک از وسایل شخصی آلوده مانند تیغ اصلاح در موارد بسیار نادر.
- از مادر به نوزاد در هنگام زایمان طبیعی، در برخی موارد منجر به زگیل در نای یا گلو نوزاد میشود.
- تماس دهانی با زگیل های آلوده در برخی موارد نادر.
طبق نظر متخصصین، شایع ترین راه انتقال این ویروس، تماس جنسی است و به همین دلیل رعایت بهداشت جنسی، استفاده از وسایل حفاظتی مانند کاندوم و واکسیناسیون در زمان مناسب از مهمترین اقدامات پیشگیرانه به شمار میآیند.
برای مشاوره با دکتر اعظم السادات مهدوی، بهترین دکتر انکولوژی زنان با مطب تماس بگیرید.
علائم ابتلا به ویروس HPV
علائم ابتلا به ویروس HPV بسته به نوع ویروس و محل عفونت متفاوت است. در بسیاری از موارد، افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند و بدون اطلاع ناقل ویروس میباشند. با این حال، برخی از علائم شایع به شرح زیر هستند:
- زگیل تناسلی: شایع ترین علامت انواع کمخطر HPV، ظاهر شدن برجستگی های کوچک، نرم و گوشتی در ناحیه تناسلی، مقعد یا دهان است. این زگیل ها بهصورت تکی یا خوشه ای ظاهر میشوند.
- تغییرات غیر طبیعی سلولی در دهانه رحم: که در مراحل اولیه بی علامت است و فقط از طریق آزمایش پاپ اسمیر یا HPV قابل شناسایی میباشد. در صورت پیشرفت، به سرطان دهانه رحم منجر میشود.
- زگیلهای پوستی: برخی انواع HPV باعث زگیل در نواحی دیگر بدن مانند دستها و پاها میشوند، که در کودکان دیده میشود.
- نشانههای مربوط به سرطانهای مرتبط با HPV: در مراحل پیشرفته تر علائمی مانند خونریزی غیرطبیعی واژینال، درد لگن، درد هنگام رابطه جنسی یا مشکل در بلع در برخی موارد مشاهده شود.
بیشتر بخوانید: راه های انتقال زگیل تناسلی
چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به ویروس HPV قرار دارند
افرادی که بیشتر در معرض ابتلا به ویروس HPV قرار دارند، دارای یکی یا چند مورد از شرایط زیر هستند.
- افرادی که فعالیت جنسی زودهنگام دارند قبل از ۱۸ سالگی .
- افرادی با شرکای جنسی متعدد یا شریک جنسی که سابقه روابط متعدد دارد.
- کسانی که از وسایل حفاظتی مانند کاندوم استفاده نمیکنند.
- افرادی با سیستم ایمنی ضعیف، مانند بیماران مبتلا به HIV یا کسانی که داروهای سرکوب کننده ایمنی مصرف میکنند.
- افرادی که سیگار میکشند، چرا که استعمال دخانیات با تضعیف سیستم ایمنی، خطر بروز عفونت پایدار HPV را افزایش میدهد.
بیشتر بخوانید: درمان زگیل تناسلی
راه های پیشگیری از ابتلا به ویروس HPV
- واکسیناسیون با واکسن گارداسیل: موثرترین روش پیشگیری، تزریق واکسن HPV در سن مناسب ترجیحا قبل از شروع فعالیت جنسی است.
- استفاده از کاندوم در روابط جنسی: هرچند کاندوم به طور کامل مانع انتقال نمیشود، اما به میزان زیادی خطر ابتلا را کاهش میدهد.
- داشتن شریک جنسی ثابت و وفادار: کاهش تعداد شرکای جنسی یکی از عوامل مهم در پیشگیری از آلودگی است.
- پرهیز از روابط جنسی پرخطر یا محافظت نشده: رعایت بهداشت جنسی اهمیت زیادی دارد.
- انجام غربالگریهای منظم مانند تست پاپاسمیر و HPV: در زنان بالای ۲۵ سال برای شناسایی زودهنگام تغییرات غیرطبیعی سلولی.
- ترک سیگار و تقویت سیستم ایمنی بدن: سیستم ایمنی قوی تر توانایی بیشتری در پاک سازی ویروس دارد.
راه های تشخیص ابتلا به ویروس HPV
تشخیص ابتلا به ویروس اچ پی وی از طریق آزمایش های تخصصی انجام میشود، چرا که بسیاری از افراد آلوده به این ویروس هیچ علائم ظاهری ندارند. یکی از اصلی ترین روش های تشخیص در زنان، آزمایش پاپ اسمیر است که سلول های دهانه رحم را بررسی کرده و در صورت وجود تغییرات غیرطبیعی که ناشی از عفونت HPV میباشند، شناسایی میکند. در کنار آن، آزمایش HPV DNA نیز انجام میشود که به طور مستقیم وجود انواع پرخطر ویروس را در نمونه بررسی میکند. این آزمایش ها اغلب به صورت ترکیبی برای غربالگری سرطان دهانه رحم استفاده میشوند و به تشخیص زودهنگام عفونت کمک میکنند.
در مردان، تشخیص ویروس HPV پیچیده است، زیرا آزمایش مشخصی برای غربالگری آن وجود ندارد، مگر در مواردی که زگیل های تناسلی قابل مشاهده باشند یا نشانه هایی از بیماری های مرتبط مانند سرطان مقعد یا حلق ظاهر شود. در این موارد، پزشک با استفاده از معاینه بالینی یا نمونه برداری از ضایعات، وجود ویروس را بررسی میکند. به توصیه انجمن متخصصین زنان و زایمان ایران، انجام غربالگری های دورهای در زنان فعال جنسی بالای ۲۵ سال، نقش کلیدی در شناسایی زودهنگام و پیشگیری از پیشرفت بیماری های مرتبط با HPV ایفا میکند.
آیا درمانی برای ویروس HPV وجود دارد؟
ویروس اچ پی وی به صورت مستقیم درمان قطعی ندارد، اما در بسیاری از موارد، بدن انسان با استفاده از سیستم ایمنی خود، ویروس را به طور طبیعی در طی چند ماه تا دو سال پاک سازی میکند. با این حال، درمان هایی برای مدیریت عوارض ناشی از اچ پی وی مانند زگیل تناسلی، ضایعات پیشسرطانی دهانه رحم و سایر مشکلات مرتبط وجود دارد.
برای زگیل های تناسلی، گزینه هایی مانند داروهای موضعی، فریز کردن، لیزر درمانی یا جراحی کوچک مورد استفاده قرار میگیرند. در مواردی که اچ پی وی باعث ایجاد تغییرات سلولی غیرطبیعی در دهانه رحم شده باشد، پزشک از روشهایی مانند کولپوسکوپی، بیوپسی یا برداشت بافت آلوده برای جلوگیری از پیشرفت به سرطان استفاده میکند.
نتیجه گیری
ویروس HPV اگرچه یکی از شایع ترین ویروس های منتقل شونده از راه جنسی در جهان است اما با آگاهی، پیشگیری و مراقبت های پزشکی میتوان از بسیاری از عوارض جدی آن جلوگیری کرد. نقش آموزش در این زمینه بسیار کلیدی است، چرا که بسیاری از افراد به دلیل ناآگاهی، در برابر این ویروس بیدفاع باقی میمانند. با بهره گیری از واکسن گارداسیل، انجام غربالگری های منظم و رعایت بهداشت جنسی، میتوان گام های موثری برای حفظ سلامت فردی و اجتماعی برداشت. انجمن متخصصین زنان و زایمان ایران همواره بر اهمیت اطلاع رسانی و پیشگیری به موقع تاکید دارد و توصیه میکند که با مشاوره گرفتن از پزشکان متخصص، راهکار مناسب برای مراقبت از سلامت جنسی و باروری خود را انتخاب کنید.
