درجه بندی سرطان رحم

سرطان رحم یا آندومتر شایع ترین بدخیمی دستگاه تناسلی زنان و نیمی از کل سرطان های ژنیکولوژیک و چهارمین سرطان شایع زنان و هشتمین بدخیمی منجر به مرگ است . 2-3 درصد از زنان به سرطان اندومتر دچار می شوند. نحوه درمان کارسینوم اندومتر رویکردی است که در آن بر اساس خصوصیات فردی بیمار تصمیم گیری شده و از هیستروکتومی به عنوان درمان اولیه استفاده می شود . پیگیری بعدی بر اساس یافته های حاصل از جراحی و بررسی پاتولوژیک صورت می گیرد. نحوه درمان کارسینوم اندومتر رویکردی است که در آن بر اساس خصوصیات فردی بیمار تصمیم گیری شده و از هیستروکتومی به عنوان درمان اولیه استفاده می شود.

درجه بندی سرطان رحم

کارسینوم سرطان رحم از نظر پاتوژنز به دو نوع تقسیم می شود :

کارسینوم اندومتر type I

این نوع تومورها ، 75-85 درصد از موارد کارسینوم اندومتر را تشکیل می دهند . بیماران جوانتر و حول و حوش سنین یائسگی بوده و سابقه تماس با استروژن درون زا یا برون زا بدون مقابله با پروژسترون وجود دارد . در این زنان تومور از آندومتر هیپرپلاستیک منشاء گرفته است . این تومورهای وابسته به استروژن تمایز یافته تر بوده و پروگنوز بهتری دارند .

کارسینوم اندومتر type I

این دسته از تومورها در زنان بدون هیچ نوع تحریک استروژنی اندومتر ایجاد می شوند . این تومورها خود به خود رخ داده و با هیپرپلازی همراه نیستند و حتی گاهی با آندومتر آتروفیک دیده می شوند . تمایز این تومورها کمتر و پیش آگهی بدتری نسبت به تومورهای وابسته به استروژن دارند . این تومورهای غیروابسته به استروژن در زنان مسن تر ، لاغر و در سنین بعد از یائسگی به وجود می آیند . این سرطان به طور نامتناسبی در زنان نژاد آفریقایی –آمریکایی و آسیایی بروز می کند .

بیشتر ریسک فاکتورهای سرطان رحم وابسته به تحریک طولانی آندومتر با استروژن بلامنازع بوده و عبارتند از :

• تولی پاریتی : خطر کنسر اندومتر در زنان نولی پار 2-3 برابر زنان پاروس می باشد .
• ناباروری و سابقه قاعدگی های نامنظم به علت سیکل های فاقد اوولاسیون ( قرار گرفتن در معرض طولانی مدت استروژن بدون پروژسترون کافی ) ریسک سرطان را افزایش می دهد .
• یائسگی دیرهنگام : یائسگی بعد از 52 سالگی با افزایش خطر 4/2 برابری همراه است . ( نسبت به یائسگی قبل از 49 سالگی )
• چاقی : خطر کنسر اندومتر در زنان با 21-50 پوند افزایش وزن ، سه برابر و در زنان با بیش از 50 پوند افزایش وزن ، 10 برابر است . در سالهای اخیر چاقی همراه با مقاومت به انسولین و سندرم متابولیک شیوع کنسر آندومتر را افزایش داده است .

مرحله­ بندی برای آدنوکارسینوم­‌های رحمی

مرحله­ بندی FIGO برای آدنوکارسینوم­‌های رحمی به صورت زیر است :

مرحله I سرطان رحم

در این مرحله سرطان فقط در رحم پخش شده و سایر قسمت های بدن را درگیر خود نکرده است.

• مرحله IA: سرطان فقط در اندومتر یا در بخش بسیار کوچکی از میومتر (کمتر از نیمی از میومتر) مشاهده می شود.
• مرحله IB: تومور بخش بیشتری از میومتر (بیشتر از نیمی از میومتر) درگیر کرده است.

استیج II

تومور از رحم به بافت دهانه رحم پخش شده، اما سایر قسمت­های بدن را درگیر نکرده است.

مرحله III کانسر آندومتر

سرطان به خارج از رحم گسترش یافته، اما همچنان در محدوده لگن قرار دارد.

• مرحله IIIA: سرطان به سروز رحم و/ یا بافت لوله­‌های فالوپ و تخمدان­‌ها گسترش یافته است، اما سایر بخش­های بدن را درگیر نکرده است.
• استیج IIIB: تومور به واژن یا اطراف رحم گسترش نیافته است.
• مرحله IIIC1: سرطان به گره‌­های لنفاوی ناحیه‌ای لگن پخش شده است. گره­‌ها یا غدد لنفاوی اندام­های کوچک و لوبیایی شکل هستند که در مبارزه بدن با عفونت کمک می‌کنند.
• مرحله IIIC2: سرطان به گره‌­های لنفاوی اطراف آئورت (بزرگ‌ترین رگ بدن که مستقیما از قلب خارج می‌شود) پخش شده است و انتشار آن می­‌تواند با پخش شدن به گره‌­های لنفاوی ناحیه‌ای لگن همراه باشد یا خیر.

مرحله IV سرطان رحم

سرطان به راست روده و یا مثانه گسترش یافته و/ یا به اندام­های دوردست متاستاز داده است (به پخش شدن سلول­های سرطانی به مکان‌های دوردست متاستاز می‌گوییم).

• مرحله IV-A: سرطان به مخاط راست روده یا مثانه گسترش یافته است.
• مرحله IV-B: سرطان به گره­‌های لنفاوی ناحیه کشاله ران پخش شده و/ یا به اندام­‌های دوردست مثل استخوان‌­ها یا ریه­‌ها منتشر شده است.

درجه بندی (G)

پزشکان برای تعریف این نوع سرطان از درجه یا گرید (G) نیز استفاده می‌کنند. درجه بیان می­‌کند که چقدر سلول­های سرطانی زیر میکروسکوپ به سلول­های سالم شباهت دارند.

پزشک بافت سرطانی را با بافت سالم مقایسه می­‌کند. معمولاً بافت سالم شامل انواع متنوعی از سلول­ها است که در کنار یکدیگر قرار گرفته­‌اند. اگر سرطان شبیه به بافت سالم به نظر برسد و گروه­‌بندی­های سلولی متفاوتی داشته باشد، به این حالت “تمایز یافته” یا یک “تومور با درجه پایین” می‌گوییم. اگر بافت سرطانی نسبت به بافت سالم بسیار متفاوت به نظر برسد، به این حالت “تمایز ضعیف” یا یک “تومور با درجه بالا” می‌گوییم. درجه بندی سرطان ممکن است به پزشکان در پیش­‌بینی اینکه سرطان با چه سرعتی پخش خواهد شد کمک کند. به‌ طور کلی، هر چه سرعت پخش شدن تومور کمتر باشد، پیش‌آگهی (احتمال بهبودی) بیشتر است.

حرف “G” را برای تعریف درجه سرطان رحم استفاده می­‌کنند.

GX: یعنی امکان تعیین درجه سرطان وجود ندارد.

G1: سلول­ها به‌خوبی تمایز یافته‌اند.

G2: سلول­ها به طور نسبی تمایز یافته‌اند.

G3: تمایز سلول­ها در این درجه ضعیف است.